Armoede en hoe daarmee om te gaan

De armoede in Nederland stijgt snel. Dat is te lezen in het 'Armoedesignalement' dat op 3 december is uitgebracht door het Centraal Bureau voor de Statistiek en het Sociaal en Cultureel Planbureau. Vooral in 2012 was de toename groot, er kwamen 152.000 armen bij. Dit komt onder andere omdat de crisis lang duurt. Mensen die hun baan kwijtraken komen eerst in de WW en, als ze geen nieuwe baan vinden, na verloop van tijd in de bijstand. Voorlopig blijft deze trend ongewijzigd. Ook als er weer méér werk is worden dat niet snel nieuwe banen omdat we langer doorwerken totdat ons pensioen ingaat.

Zuinig zijn op betaalbare woningen

Het is dus van groot belang dat er voldoende betaalbare woningen zijn in Nederland. Hoeveel precies valt alleen lokaal vast te stellen. De sociale woningvoorraad, en de aantallen mensen die daarop zijn aangewezen, zijn lokaal zeer verschillende grootheden. Maar dat er tekorten dreigen blijkt uit een dergelijk onderzoek dat kort geleden in Den Bosch is uitgevoerd. Er is dus geen ruimte voor een zg. 'residueel huurbeleid' waarbij de tekorten van de corporatie worden opgevangen door even grote huurverhogingen voor de huurders. Dit was overigens wel het idee van minister Blok, die er steeds van uitgaat dat de verhuurdersheffing gedekt gaat worden door huurverhogingen. Dat gaat dus niet gebeuren, elke woningcorporatie die ik ken probeert de huurverhogingen zo veel mogelijk te matigen.

Minder middelen

Tegelijkertijd blijkt uit het 'Sectorbeeld 2013' van het Centraal Fonds dat de solvabiliteit van corporaties afneemt. De verhuurdersheffing is ingeboekt, evenals de nu voorziene saneringsheffingen voor noodlijdende collega's. Het CFV is voorzichtig met het inrekenen van huurverhogingen. Daarnaast, omdat de marktrente laag is zijn de rentelasten niet toegenomen terwijl de leningenportefeuille is gegroeid. Dit houdt dus een risico in, als de rente stijgt nemen de lasten snel toe.

Bezuinigen

Wat kunnen corporaties doen als de huren slechts beperkt kunnen worden verhoogd? Een mogelijkheid is het bezuinigen op het onderhoud. Dat gebeurt ook, in 2012 is in totaal 3% bespaard op de onderhoudslasten. Ook verkoop van vastgoed is een mogelijkheid om schulden te verkleinen (en daarmee het risico!), de omvang van het bezit nam in 2012 af met 1,5%. De ingezette reorganisaties leidden in 2012 nog niet tot een afname van de bedrijfslasten. Deze lasten namen toe met 0,5%, rekening houdend met een inflatie van 2,5% (cijfers Sectorbeeld).

Het zal heel spannend worden of corporaties hun taken duurzaam kunnen blijven uitvoeren. Die taken komen kort gezegd neer op het blijvend voorzien in voldoende, goede, goedkope en betaalbare woningen aan mensen die daarop zijn aangewezen. En dat is geen één op één relatie tussen goedkope woningen en arme mensen. Er zal een ruime, gemengde voorraad woningen nodig blijven om iedereen prettig en passend te laten wonen.

Eén van de succesfactoren is de mate waarin corporaties erin zullen slagen om hun organisatiekosten verregaand te reduceren. Besparen op onderhoud en energiezuinigheid is op de langere termijn geen goed idee, evenmin als het voortdurend verhogen van de huren boven het niveau van de inflatie. De wal keert het schip. Daarentegen is bij de hoogte van de organisatiekosten nog geen land in zicht, daar zijn nog mogelijkheden.